Το εγχειρίδιο Ιστορίας της Γ΄ Λυκείου

Χτες 27^η Οκτωβρίου 2012, ώρα 18:00 στην αίθουσα 111 του ΤΕΙ Κοζάνης ομίλησα στα πλαίσια του Λαϊκού Πανεπιστημίου Κοζάνης για το ενεστός εγχειρίδιο Ιστορίας της Γ΄ Λυκείου Ιστορία του νεότερου και του σύγχρονου κόσμου (από το 1815 έως σήμερα).

Η ιστορία φορές επαναλαμβάνεται: το υπό παρουσίασιν πόνημα εκδόθηκε το 2007 εις αντικατάστασιν έτερου αντίστοιχου με τίτλο Ιστορία του Νεότερου και Σύγχρονου Κόσμου, που είχε τυπωθεί το 2002, αλλά σχεδόν αμέσως αποσυρθεί από τον τότε σοσιαλιστή υπουργό Παιδείας.

Προς χάριν της επικαιρότητας (αυριανή επέτειος 28^ης Οκτωβρίου 1940) η συγκριτική ανάλυση του παλαιού και του νέου βιβλίου περιορίστηκε στα κεφάλαια «Εισβάλλει ο Μουσσολίνι», σ. 201 του αποσυρθέντος, και «Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο…», σ. 118-121 του ενεστώτος.

Σχολιάστηκαν φράσεις του παλαιού βιβλίου όπως η «κακή οργάνωση του στρατού» το 1940 και η άποψη πως «οι Βρετανοί τράπηκαν σε φυγή» το 1941, τις οποίες εύκολα αμφισβητεί κανείς: όσον αφορά στο δεύτερο στην περιοχή μας οι Γερμανοί είχαν αρκετά θύματα κατά το πέρασμα του Αλιάκμονα τον Απρίλιο του 1941 (αρχικά θάφτηκαν σε κοιμητήριο στα στενά του Σαρανταπόρου) από πυρά Βρετανών, Νεοζηλανδών κι Αυστραλών στρατιωτών οπότε η φράση «τράπηκαν σε φυγή» θεωρείται εκτός άλλων και αμάρτυρη.

Συμπληρωματικώς προσφέρθηκε η οπτική της «Νέας Ιστορίας» και η σχέση της Επιστήμης της Κλειούς με τη Διδακτική και την Παιδαγωγική.

Στο δεύτερο μέρος της διάλεξης έγινε λόγος για τους τέσσερις πεπειραμένους συγγραφείς, διδάκτορες Ιστορίας, του τρέχοντος μαθητικού βιβλίου (στο προηγούμενο η ομάδα ήταν δωδεκαμελής). Ακόμη για το κεφάλαιο του Αλβανικού Έπους όπου παρατηρήθηκαν συνοδευτικές πηγές κι αποσπάσματα του κειμένου όπως το ποιος είπε το ΟΧΙ στους Ιταλούς (ειπώθηκε από τον Έλληνα πρωθυπουργό χωρίς να ρωτηθεί κανείς όπως και σήμερα δεν μας ρωτά κανείς για τους επιπολάζοντες φόρους και τις μισθοτομές). Δεν χρειάζονταν άλλωστε, αφού ο Ελληνικός Στρατός είχε από το 1936 ετοιμαστεί για τον πόλεμο κι από τις αρχές του Οκτωβρίου 1940 βρισκόταν πανέτοιμος σε θέσεις μάχης.

Ακόμη η διάλεξη εστίασε στο βάρος όρων και λέξεων, π.χ. «εδάφη κατοικημένα και από αλύτρωτο ελληνικό πληθυσμό» ή η «επικουρία βρετανικού αγήματος» [στην πραγματικότητα συνυπήρχαν όπως ήδη ειπώθηκε με Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς].

Τέλος κουβεντιάστηκε ο ευφυής χαρακτηρισμός ««λαϊκός» πόλεμος» που προσέδωσε ο συγγραφέας ιστορικός Κωνσταντίνος Σβολόπουλος στον τρόπο με τον οποίο οι Κρήτες πολίτες πολέμησαν τους Γερμανούς το Μάιο του 1941.

Στο τρίτο μέρος προτάθηκε μία αλλαγή ημερομηνίας: κατ΄ εμέ η αντεπίθεση του Ελληνικού Στρατού δεν έλαβε χώραν την 14^η Νοεμβρίου 1940, αλλά την 1^η Νοεμβρίου 1940 όταν το 28^ο σύνταγμα ΠΖ της Φλώρινας άρχισε να προελαύνει σταθερά στο αλβανικό έδαφος εναντίον των Ιταλών συλλαμβάνοντας δια της λόγχης 2 αξιωματικούς και 79 οπλίτες Ιταλούς.[1]

Ως έναυσμα της συζήτησης που ακολούθησε επιδείχτηκε στη συνοδευτική παρουσίαση η πρόσφατη δήλωση βουλευτίνας του τοπικού Σύριζα, σύμφωνα με την οποία η 28^η Οκτωβρίου 1940 συνδέεται με την Αντίσταση του 1941 -44 και τη Βαρβαρότητα του 2012.

---

[1] Η Φλώρινα στο Έπος του Σαράντα: Ιστορία των Σιδηρών Συνταγμάτων της, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Univercity Studio Press, Θεσσαλονίκη 2008 (Επιμ. Δορδανάς Στράτος- Θανάσης Καλλιανιώτης- Ιάκωβος Μιχαηλίδης)

Η τοπική Ιστορία στο Γυμνάσιο

Στα πλαίσια του Λαϊκού Πανεπιστημίου εισήγηση χτες 20.10.2012/18:00΄ στην αίθουσα 111 των ΤΕΙ με τίτλο ¨Η τοπική Ιστορία στο Γυμνάσιο». Φοιτητές λιγότεροι από την προηγούμενη φορά, υφίστανται γάμοι τα Σάββατα ήταν η πιο αρεστή εξήγηση.

Τη συνοδεία οπτικής παρουσίασης αναφέρθηκα στις επίσημες πηγές, ήτοι στο ομότιτλο βιβλίο που κυκλοφορεί στα Γυμνάσια και στο αντίστοιχο πιλοτικό που ευρίσκεται σε ψηφιακή μόνο μορφή. Και φυσικά σε διάφορες ανεπίσημες γραπτές και προφορικές άλλες.

Η ανάλυση προχώρησε στα περιεχόμενα του βιβλίου της τοπικής Ιστορίας της Γ΄ Γυμνασίου, κυρίως στην αντίθεση Νέας και Παραδοσιακής Ιστορίας, διαφορά ανύπαρκτη όσον αφορά σε εργαλεία, καθώς ορισμένα για τα οποία επαίρεται η πρώτη (π.χ. η προφορική συλλογή πληροφοριών) έχει χρησιμοποιήσει κατά κόρον στο παρελθόν, αδιατυμπάνιστα όμως, η δεύτερη.

Σχολιάστηκαν έπειτα όροι του συρμού όπως περιβάλλον, διαπολιτισμικότητα, διαφορετικότητα, ετερότητα, κλπ., αντανακλάσεις που πάντα υπήρχαν στις παλαιές κοινωνίες και ποτέ δεν θα σταματήσουν να προστίθενται στις νέες προφανώς κάτω από άλλες λέξεις όπως μνημόνιο – αντιμνημόνιο, πλούσιοι – φτωχοί, κρατικοδίαιτοι – ιδιωτικοί, διανόηση – παρανόηση κλπ.

Επισημάνθηκε μετά η ρωμαλεότητα της Τοπικής Ιστορίας έναντι της Γενικής, το συγκεκριμένο μπροστά στο αφηρημένο. η προσωπικότητα απέναντι στη μάζα, κι έγινε λόγος για το ιστορικό αντικείμενο, αν δηλαδή εστιάζεται αυτό στην ευρύτητα του πεδίου ή στο ίδιο το πρόβλημα.

Ιδιαίτερη μνεία για τους ερασιτέχνες ιστορικούς της υπαίθρου, τους όντως αδιδάκτορες και (τεχνικά) ανεπιστήμονες, φορές ωστόσο καλύτερους από επαγγελματίες ιστορικούς. Άριστοι γνώστες του χώρου, του χρόνου, των γεγονότων και της ζωής οι τοπικοί γραφείς, αποδεικνύονται πολυτιμότατες ιστορικές πηγές όταν ρωτήσεις κατάλληλα κι απροκατάληπτα τα κείμενά τους!

Σχετικώς θίχτηκε η «κίβδηλη» ιστορική συνείδηση, στην οποία κινδυνεύουν άνετα να περιπέσουν τοπικοί ιστοριοδίφες και (παραδοσιακοί) ιστορικοί, γιατί όχι και επαγγελματίες γενικοί, της νέας Ιστορίας, θεράποντες.

Εν κατακλείδι προσφέρθηκαν από το γράφοντα δύο τρέχοντα (αφού ζητείται η βιωματικότητα) θέματα προς επεξεργαστικήν δοκιμήν:

πρώτο: «Οι ιδιαιτεράδες στην Κοζάνη του 2012: έλλειμμα Παιδείας ή ανάγκη επιβίωσης;». Θεωρήθηκε από το ακροατήριο απίθανο να δουλευτεί στην Γ΄ Γυμνασίου. Το αναπάντητο ερώτημα: θα οδηγήσει σε μίση και πάθη ή θα διαλύσει στερεότυπα;

δεύτερο: «Ο Εθνικισμός στην Κοζάνη του 2012″ απευθύνθηκε στους φοιτητές του ΛΠΚ κι άρχισε μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μεταξύ τους συζήτηση όπου διαφάνηκαν ανάμεσα στα άλλα και στερεότυπα του διαφορετικού καθημερινού άλλου.

Η βραδιά έκλεισε με καφέ, γλυκά και περαιτέρω συζήτηση στην «Αναστασία».

Share on email

Τα βιβλία Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού: 21ος αιώνας

Απόγευμα 13ης Οκτωβρίου 2012, ώρα 6:30  ίσως λόγω τεχνικών προβλημάτων, στην αίθουσα 111, κατάμεστη νεαρών ακροατών, των ΤΕΙ Κοζάνης ο γράφων στα πλαίσια μαθημάτων στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης παρουσίασε συγκρίνοντάς τα ταυτοχρόνως  «Τα βιβλία Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού: 21ος αιώνας» .

Ακολούθησε έπειτα διάλογος μεταξύ εκφωνούντος κι ακροατών και μεταξύ των ακροατών. Επίσης τέθηκαν διάφορες ερωτήσεις κι ακόμα ορισμένοι τοποθετήθηκαν επί του ζητήματος.

Για να δείτε τη συνοδευτική οπτική παρουσίαση πατήστε εδώ.

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ 1950 -2012

Για να δείτε τη σημερινή οπτική παρουσίαση του Δρ. Θανάση Καλλιανιώτη στο μάθημα "Η σύγχρονη εποχή 1950 -2012" (κύκλος Νεότερης και Σύγχρονης Τοπικής Ιστορίας -Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης) ανοίξτε τον παρακάτω σύνδεσμο

https://docs.google.com/presentation/d/1LM0pnxyXFv76He27QfpBB_fovQqg4i7TeIWIwNPPOJo/edit

ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ 1500 -1912

ΛΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΖΑΝΗΣ, ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ο ΜΕΣΑΙΩΝΑΣ 1500 -1912

ΕΡΓΑΣΙΕΣ
Ετυμολογία Κόζιανης: ποιοι και πως την ετυμολογούν ως σήμερα; Ποια η δική σας άποψη και γιατί.
Τοπογραφία Κοζάνης: Ποια τα ονόματα των συνοικιών της, των τριγύρω τόπων και των λόφων της; Γιατί ονομάστηκαν έτσι;
Γλωσσογεωγραφία Κοζάνης και περιχώρων: Καταγράψτε και σχολιάστε σε ποιες συνοικίες της Κοζάνης ή των περίγυρων κωμοπόλεων ή της υπαίθρου της ομιλούνταν ως μητρική γλώσσα τα ελληνικά, τα τουρκικά, τα αρβανίτικα, τα αθιγγανικά, τα βλάχικα και τα σλάβικα.
Μεσαιωνικές φορεσιές αντρών και γυναικών: χρώματα, στολισμός, χρήση.
Επανάσταση Μπουρίνου 1878: ποια πρόσωπα ενεπλάκησαν, πως άρχισε και πως κατέληξε.
Η Κοζάνη στο Μακεδονικό Αγώνα: η πολιτική τους οργάνωση και οι εθελοντές αντάρτες. Σχολιασμός των.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Δημητριάδης Βασίλης, Η Κεντρική και Δυτική Μακεδονία κατά τον Εβλιγιά Τσελεμπή, (εισαγωγή – μετάφραση –σχόλια), Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1973
Καλινδέρης Μιχαήλ, Γραπτά μνημεία από τη Δυτ. Μακεδονία χρόνων Τουρκοκρατίας, Επαρχιακή Φωνή, Πτολεμαϊδα 1940
Καλλιανιώτης ΑΘ., Παπανικολάου Κ., Σπυριδόπουλος Αριστοτέλης, Το Μεγάλο Συναξάρι: Αφανείς Γηγενείς Μακεδονομάχοι (1903 -1913), Πρόλογοι Ιωάννη Κολιόπουλου και Νικολάου Μέρτζου, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2011
Κούντουρας Αργύριος, «Τα τοπωνύμια της Κοζάνης», Ελιμειακά 47 (Δεκ. 2001) 160 -180
Κωφός Ευάγγελος, Η επανάστασις της Μακεδονίας κατά το 1878, ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 1969
Νοταρής Ιωάννης (επιμ.), Ανέκδοτα έγγραφα για την επανάστασι του 1878 στη Μακεδονία, ΕΜΣ, Θεσσαλονίκη 1966
Παπακωνσταντίνου Μιχάλης, Η γιαγιά μου η Ρούσα, Εστία, Αθήνα 1995
Παπακωνσταντίνου Μιχάλης, Η Πέτρινη πόλη, Εστία, Αθήνα 1995
Παπακωνσταντίνου Μιχάλης, Μια βορειοελληνική πόλη στην Τουρκοκρατία, ιστορία της Κοζάνης 1400 –1912, έκδ. Β΄, Εστία, Αθήνα 1998
Παπακωνσταντίνου Μιχάλης, Το χρονικό της μεγάλης νύχτας, Εστία, Αθήνα 1999
Πατρινέλης Χρίστος, «Πρώιμες ιστορικές μαρτυρίες για την Κοζάνη, τη Σιάτιστα και άλλες Κοινότητες της Δυτικής Μακεδονίας (1660)», Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά 5 (1996), Μνήμη Λέανδρου Βρανούση, 101-142
Πουκεβίλ Φραγκίσκος, Ταξίδι στη Δυτική Μακεδονία (Άνοιξη του 1806), εισαγωγή –μετάφραση- σχόλια Γιάννης Τσιάρας, Κυριακίδης, Θεσσαλονίκη 1990;
Τσότσος Γεώργιος, «Οι οικισμοί της περιοχής Κοζάνης –Σερβίων σε κατάστιχο του 1528», Ελιμειακά 64 (Ιούν.  2010) 60 -97
Χατζηιωάννου Χριστίνα –Μαρία, Η ιστορική εξέλιξη των οικισμών του Αλιάκμονα κατά την Τουρκοκρατία: ο κώδικας αρ. 201 της Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Ζάβορδας, ΚΝΕ/ΕΙΕ, Αθήνα 2000

Εμφύλιος Πόλεμος 1945 -1950

Στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης, κύκλος Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία Κοζάνης και περιχώρων, ο Δρ. Θανάσης Καλλιανιώτης στο θεατράκι των Οχληρών την 25η Φεβρουαρίου 2912  ασχολήθηκε με το θέμα Εμφύλιος Πόλεμος 1945 -1950.

Η συνοδευτική οπτική παρουσίαση του μαθήματος, ευρίσκεται εδώ

Η ΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΣΚΙΩΝ: 1940 -1945

Στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο Κοζάνης, αμφιθέατρο Οχληρών, Σάββατο 18 Φεβρουαρίου 2012, ώρα 18:00΄,

ο Θανάσης Καλλιανιώτης, BA, MA, PhD Ιστορίας ΑΠΘ, στα πλαίσια του κύκλουΝεότερη και Σύγχρονη Ιστορία της Κοζάνηςπαρουσιάζει το μάθημα Η έλευση των σκιών: 1940 -1945.

Θα αναλυθεί ο πόλεμος του 1940-41 και η περίοδος της Κατοχής επάνω στον εξής δεκάλογο:

1.            Ιωάννης Μεταξάς και έπος του 40: μόνοι εναντίον όλων.

2.            Ιταλοί, Βούλγαροι, Γερμανοί: ιδεολογία, πολιτική, πραγματικότητα.

3.            Ελληνική Πολιτεία: επιβίωση πληθυσμού, πόλεμος ξένων προπαγανδών.

4.            Ανθέλληνες: Πριγκιπάτο Πίνδου, Κομιτατζήδες, δοσίλογοι.

5.            Οργανώσεις Αντίστασης: οι δεξιές ΥΒΕ, ΕΚΑ, ΠΑΟ, ο κεντρώος ΕΔΕΣ και το αριστερό ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

6.            Κατοχικός Εμφύλιος Πόλεμος: αιτίες, αφορμές, δολοφονίες, συγκρούσεις, μάχες.

7.            Συμμαχικός παράγων: λίρες, όπλα, κύρος, ηθικό.

8.            Εθνικιστές: ΕΕΕ, ΕΣΟ, ΕΕΣ. Τοπικιστές εναντίον διεθνιστών. Κατά συρροήν εκτελέσεις.

9.            Απελευθέρωση Κοζάνης: βρετανικό αίμα και γερμανικές καραμέλες.

10.          Εαμοκρατία: το κράτος του λαού. Διοίκηση, Δημόσια Τάξη, Φορολογία.

ΦΩΤΟ: Εορδαίος οπλίτης του ΕΕΣ με δίκοχο που φέρει σταυρό και διττή ελληνική σημαία (άσπρες και γαλάζιες λωρίδες), Αρχείο Δημοτικής Βιβλιοθήκης Κοζάνης.

[για να δείτε τη συνοδευτική οπτική παρουσίαση της διάλεξης, πατήστε εδώ]